Denkkracht voor de 21ste eeuw

Denkkracht voor de 21ste eeuw

Steeds meer basisscholen zijn bezig met het implementeren van Wetenschap & Technologie (W&T) door o.a. het inzetten van Onderzoekend & Ontwerpend Leren (OOL). Ondanks dat leerkrachten aangeven dit doel te onderschrijven, lopen scholen soms aan tegen een onzekere en terughoudende houding bij leerkrachten waardoor de implementatie van W&T moeilijk op gang komt. Dit project heeft als doel de belemmeringen en terughoudendheid van leerkrachten te verminderen door het stimuleren van een positieve bèta-leermentaliteit. We onderzoeken of een dergelijk scholingstraject, gericht op het stimuleren van de leermentaliteit bij leerkrachten, bijdraagt aan het implementeren van W&T in hun onderwijs. 

Implementatie van W&T-onderwijs

Interventies in de vorm van nascholing, bijvoorbeeld gericht op effectief onderwijzen van onderzoekend leren blijken nog niet altijd voldoende resultaat te boeken en veranderingen die wel optreden zijn niet altijd duurzaam. Veel leerkrachten willen wel meer W&T-onderwijs verzorgen, maar hebben vaak het idee dat ze dit onvoldoende beheersen en het niet bij hen past. Ook verliezen ze snel zelfvertrouwen wanneer het niet meteen goed gaat in de klas. Een negatieve leermentaliteit waarbij leerkrachten uitdagingen uit de weg gaan, zich door tegenslagen uit het veld laten slaan en passief in plaats van proactief bezig zijn met de vernieuwing, belemmert de ontwikkeling in de school. Een positieve leermentaliteit van de leerkrachten is een belangrijke voorwaarde voor effectieve professionalisering en schoolontwikkeling op het gebied van W&T. 

Positieve leermentaliteit

Individuen die overtuigd zijn dat intelligentie deels ontwikkelbaar is zullen vaker voor de uitdaging kiezen, meer gericht zijn op hun eigen ontwikkeling, minder snel opgeven en zullen meer waarde hechten aan inzet en moeite doen. Kortom, zij laten een positieve leermentaliteit zien. We weten uit onderzoek dat de leermentaliteit van leerlingen beïnvloedbaar is door interventies (o.a. Blackwell et al., 2007). Er is echter weinig bekend over het stimuleren van een positieve leermentaliteit van leerkrachten. Er wordt verwacht dat een positieve bèta-leermentaliteit van leerkrachten een essentiële basis is voor hun zelfvertrouwen en doorzettingsvermogen op het gebied van W&T-onderwijs, en dat deze leermentaliteit beïnvloedbaar is door relatief korte interventies. 

Doelstellingen

  • De bèta-leermentaliteit van individuele leerkrachten en van het team als geheel positief stimuleren waardoor leerkrachten meer zelfvertrouwen krijgen, zich meer gesteund voelen en meer gericht zijn op het implementeren van OOL in hun eigen klas en het ondersteunen van W&T-onderwijs in de school.
  • Het ontwerpen en uitvoeren van een professionaliseringstraject gericht op het stimuleren van een positieve bèta-leermentaliteit, met expliciet aandacht voor de rol van de directie bij de professionalisering van leerkrachten. 
  • W&T-onderwijs duurzaam implementeren op de deelnemende scholen doordat schoolteams continue en kritisch blijven kijken naar het W&T-onderwijs in het curriculum en dit blijven verbeteren. 
  • Exploratief onderzoek naar de impact van de professionaliseringsaanpak. Hierbij wordt onderzocht 1) wat het effect is van de professionalisering op de leermentaliteit van de leerkrachten en vervolgens op hun handelen bij W&T-onderwijs, 2) wat het effect is op de leermentaliteit in het team en 3) welke rol het expliciet betrekken van de directie heeft op het effect van de professionalisering. 

Doelgroep

Het onderzoeksproject richt zich op leerkrachten en de directie in het primair onderwijs.

Aanpak

Allereerst zal er een voormeting onder de deelnemende scholen worden uitgevoerd. Vervolgens wordt schoolontwikkelingstraject ontwikkeld en uitgevoerd. Deze zal enerzijds bestaan uit een  professionaliseringstraject voor leerkrachten. Deze aanpak is gebaseerd op wat er uit de literatuur bekend is over effectieve professionalisering en duurzame schoolontwikkeling op het gebied van W&T. Daarnaast wordt er gebruik gemaakt van het informatie uit het TechYourFuture project Bèta mindset. Anderzijds zal ook de directie geprofessionaliseerd worden om de leermentaliteit van het team te kunnen stimuleren en te ondersteunen tijdens het traject. In de laatste periode van het onderzoeksproject vindt de nameting plaats. 

Beoogde opbrengsten

Het project levert een schoolgerichte aanpak voor professionalisering op die in eerste instantie gericht is op het stimuleren van een positieve leermentaliteit op het gebied van W&T bij leerkrachten. Deze aanpak kan gebruikt worden voor 1) het aanscherpen van bestaande professionaliseringstrajecten, 2) als basis voor het ontwikkelen van professionalisering voor VO, MBO en HBO docenten, 3) voor grootschaliger effect-onderzoek waarbij wordt gekeken naar de effecten van deze aanpak op de leermentaliteit van leerkrachten en leerlingen op het gebied van W&T. 

Lees meer over de (voorlopige) opbrengsten op de publicatiepagina.

Partners

  • Stichting Katholiek Onderwijs Enschede

Looptijd

Het onderzoeksproject heeft een looptijd van januari 2018 t/m december 2019.