Talentontwikkeling, loopbaanbegeleiding en reflectie binnen technische hbo-opleidingen

Talentontwikkeling, loopbaanbegeleiding en reflectie binnen technische hbo-opleidingen

Op de arbeidsmarkt is steeds meer behoefte aan bredere professionele vaardigheden (soft-skills), naast gedegen kennis van het technische vakgebied. Het ontwikkelen van hogere-orde vaardigheden zoals reflectie zijn daarvoor belangrijk. Echter, de implementatie van deze vaardigheden in het onderwijs wordt als moeilijk ervaren. Daarnaast zien we dat talent- en loopbaanontwikkeling van studenten steeds belangrijker wordt in het kader van een leven lang leren, maar ook om afgestudeerden te behouden voor de technische sector. De 'talige' manier waarop loopbaanbegeleiding en talentontwikkeling in de vorm van reflectie nu vaak vorm krijgt in het onderwijs, lijkt alleen niet goed aan te sluiten bij de doelgroep van technische studenten, docenten en studieloopbaanbegeleiders. 

Het vormgeven van talent- en loopbaanontwikkeling en de inzet van reflectie binnen technische opleidingen

Als we kijken naar het huidige onderwijs zien we dat opleidingen over het algemeen moeite hebben met vormgeven van begeleiding bij talent- en loopbaanontwikkeling en de inzet van reflectie (zie bijvoorbeeld Bisschop & Mittendorff, 2016). Men ziet het belang ervan en wil hier ook graag op inspelen, maar docenten vinden het lastig om op een goede wijze hun studenten hierbij te begeleiden. Een concept als ‘reflectie’, enorm belangrijk bij de begeleiding bij talent- en loopbaanontwikkeling, blijft vaak nog erg zweverig, onduidelijk of niet concreet vormgegeven. We zien dat zowel docenten als studenten a) moeite hebben met het vele reflecteren in het hbo (oftewel ‘reflectiemoe’ zijn, zie bijv. Kinkhorst, 2010), b) er te vaak op dezelfde manier wordt gereflecteerd (door middel van reflectieverslagen, zie bijv. Mittendorff et al., 2012) en c) docenten en studenten het ook lastig vinden om uit te voeren of te begeleiden.

“In het onderwijs in de 21ste eeuw staat talentontwikkeling centraal. Studenten zullen ook zelf meer regie over hun eigen opleidingstraject willen krijgen. Dit betekent dat er op opleidingen een goede balans moet zijn tussen de vakinhoudelijke basis en ruimte voor persoonlijke keuze.” 
(citaat van minister Bussemaker uit de discussienotitie ‘Onderwijskwaliteit en kwaliteitscultuur’, 2015)

Daar komt bij dat vooral bij de technische opleidingen er wordt ‘geklaagd’ over de veelal talige vorm waarin dit soort begeleidingsvormen nu worden ingezet. In gesprek met technische HBO opleidingen merken we dat er behoefte is aan een beter passend ontwerp voor begeleiding bij talent- en loopbaanontwikkeling en de inzet van reflectie, waarbij recht wordt gedaan aan deze (specifieke) doelgroep. Een doelgroep waarbij de talige vorm van reflectie niet direct het meest passend is, maar andere vormen van reflectie mogelijk beter aanslaan. En tegelijkertijd een wijze van begeleiden waarbij er vanuit de docenten en studieloopbaanbegeleiders ook meer aandacht is voor talenten van studenten en hun toekomstige loopbaan.

Doelstelling van het onderzoek

Het doel van dit onderzoek was om een ontwerp op te leveren van één of meerdere interventies die ingezet zouden kunnen worden binnen de technische hbo opleidingen. Deze ontwerpen hebben als doel de talentontwikkeling en loopbaanbegeleiding (waarin reflectie een belangrijk onderdeel is) van studenten te verbeteren. Het ontwerp beoogde goed aan te sluiten bij de behoeften en context van technische opleidingen, docenten en studenten. 

Doelgroep

Het onderzoek richtte zich op studenten en hun docenten/SLB'ers van de volgende technische hbo-opleidingen op Saxion: Chemie, Bouwtechnische bedrijfskunde, Archeologie, Civiele techniek, Media, informatie & communicatie en Creative media & game technologies. 

Opbrengsten

Bekijk hier de opbrengsten uit het onderzoek naar talentontwikkeling, loopbaanbegeleiding en reflectie binnen technische hbo-opleidingen.

Looptijd

Afgerond (oktober 2017 - mei 2018)