Newton in de badkamer

Newton in de badkamer

19-01-2015

Onderzoek levert informatie op over waarom de keuze voor de natuur en techniek profielen in havo/vwo de laatste 10 jaar is toegenomen. Het SETD is een Onderzoekcentrum voor Science Education and Development van de Lerarenopleiding (ELAN) in Enschede. Het doet onder andere voor TechYourFuture onderzoek naar de effecten van techniekpromotie. In de diapresentatie ‘Techniekpromotie: wat wel werkt!’ van Sandra van Aalderen viel me het volgende op.

Verwondering en nieuwsgierigheid

De onderzoekers stellen dat het van cruciaal belang is om bij de leerlingen verwondering en nieuwsgierigheid op te wekken. Gebleken is dat een leraar met passie voor het vak en een open mind voor de gedachten van leerlingen, een diepe indruk achterlaat en van doorslaggevende invloed is op de keuzes die leerlingen later maken. De onderzoekers stellen vervolgens de vraag: “Wanneer is jouw laatste verwondering geweest?”

Verwondering

Peinzend hierover stond ik op een mooie januari ochtend onder de douche. De zon stond laag in het zuiden en scheen door het raam in de badkamer. Na het uitspoelen van de shampoo in mijn haar, deed ik mijn ogen open en ontdekte op de muur een prachtig, zeer duidelijk en groot spectrum. Tjee dacht ik “Hoe kan dat nou?” Als docent ben ik jaren bezig geweest om verwondering op te roepen. Dat kun je alleen maar als je die ook zelf voelt en ziet. Lesgeven is kinderen uitdagen en hun denkvaardigheden aanspreken. Wanneer je onderwijzen ziet als het uitleggen van iets wat de leerling niet ziet of niet zelf ervaart, dan is het zaaien in onvruchtbare grond. Wat zou ik ze bieden aan informatie naast de foto van mijn verwondering? (foto 1) Een foto van de situatie? (foto 2), een plattegrond van de badkamer? Hulpvragen? Materiaal om te experimenteren? Ik ga beginnen met een spannend verhaal over Newton, denk ik.

   

Newton heeft in zijn verhandelingen over het licht (Opticks) veel experimenteel bewijs geleverd voor het bestaan van alle kleuren van de regenboog die tezamen het zonlicht vormen. Welke vragen zou hij zich gesteld hebben? Hij was in zekere zin te vergelijken met de leerling van nu die geconfronteerd wordt met het spectrum op de muur van de badkamer.

Newton

In zijn verhandeling over het licht beschrijft Newton uitvoerig het experiment waarmee hij ontdekt dat het rode licht van de zon niet zoveel wordt afgebogen door het prisma als het blauwe licht. Hij maakte daarbij de volgende tekening:

Ik vroeg me af of leerlingen zoiets zelf zouden kunnen bedenken nadat ze geconfronteerd zijn met het verschijnsel in de badkamer. Ik zou vragen stellen. Misschien wat helpen met het leveren van materialen, maar niet beginnen met het leveren van de tekening van Newton. Laten werken in groepjes, praten, experimenteren, proberen, fouten maken, mislukkingen toestaan. In ieder geval zou ik ze de twee foto’s en een plattegrond van de badkamer geven. Interessant is het na te gaan wat leerlingen nodig hebben om vanuit de confrontatie met dit verschijnsel een aantal serieuze stappen te kunnen zetten in de richting van een moderne oplossing.

Badkamer

Toch nog even voor de liefhebbers de plattegrond van de badkamer en foto 2. Even puzzelen of experimenteren?

  

Gerard Boeijen

Oud-docent natuurkunde en jaren werkzaam geweest bij het Cito. Hij is een van de auteurs van het boek 'Bèta in het dagelijks leven' en medesamensteller van televisieprogramma's over natuurwetenschappen voor NTR:schooltv.

Gerelateerde artikelen

Er konden geen resultaten worden gevonden voor deze zoekopdracht