Drie keer is scheepsrecht

Drie keer is scheepsrecht

09-01-2015

Met 30 jaar onderwijservaring, ook als studiekeuzebegeleider in het voortgezet onderwijs, heb ik nog steeds vragen bij het keuzeproces van kinderen. Wie of wat bepaalt nu eigenlijk of kinderen de technische, de economische, de maatschappelijke, de culturele of de talen kant op gaan? En wanneer vinden de cruciale keuzes plaats waarna het moeilijk, zo niet onmogelijk is om nog van richting te veranderen? Vragen die misschien het beste gesteld kunnen worden aan iemand die op relatief late leeftijd nog van richting veranderde.

Een doorsnee leerling

Tijn is nu 26 en zit in het 2e jaar van de hbo-opleiding werktuigbouwkunde. Ik vroeg hem naar zijn schoolloopbaan. “In het basisonderwijs was ik een doorsnee leerling. Misschien met een dyslexierandje, want ik deed groep 4 twee keer. Mijn belangstelling was ook doorsnee jongensachtig, niet heel bijzonder uitgesproken voor techniek of talen of aardrijkskunde of geschiedenis.” Na het basisonderwijs was havo een goede optie. Het profiel ‘Natuur & Techniek’ werd de keus in 4 havo. Op de vraag waarom hij koos voor Natuur & Techniek zegt hij dat de vakken natuurkunde en wiskunde hem het beste lagen. Goede cijfers voor die vakken hielpen mee. De school was voor het eerst interessant. Ook een leuke docent natuurkunde maakte het profiel voor hem aantrekkelijk. Volgens zijn zeggen hebben zijn ouders op zijn keuze geen invloed uitgeoefend. Zij zijn zelf niet bèta-opgeleid, maar zij steunden zijn keuze en dat hebben ze ook steeds gedaan bij zijn vervolgkeuzes. Over de invloed van docenten zegt hij: “Ik vind het heel belangrijk dat ik gerespecteerd word door degene die mij les geeft. Juist op die leeftijd is het erg belangrijk dat docenten de leerlingen behandelen met respect”.

Keuze voor Natuur en techniek

Hoe is de stand van zaken in Nederland? De laatste jaren is er een lichte stijging in de keuze voor het profiel Natuur & Techniek te zien op de havo. Uit deze groep komen de leerlingen die een technische opleiding op hbo-niveau gaan kiezen. Ook het profiel Natuur & Gezondheid (N&G) zit in de lift.

(Bron: CBS)

Op het vwo is de groei van de twee natuurprofielen spectaculair. Daar is het zelfs zo dat, met de gecombineerde profielen meegerekend, in 2013 de natuurprofielen door 67% van de leerlingen wordt gekozen. De combi bestaat voor het grootste deel uit de combinatie van N&G met N&T.

(Bron: CBS)

Combinatie van creativiteit en techniek

Terug naar Tijn. Na de havo kiest hij voor een combinatie van creativiteit en techniek: Industrieel Product Ontwerp (IPO) op de HAN in Arnhem. Het is een goede keus omdat het beide aspecten van zijn belangstelling verenigt. Naast vakken die meer in de ontwerprichting gaan, krijg je wiskunde, natuurkunde en materiaalkunde. De combinatie van deze twee aspecten maakt volgens Tijn dat de opleiding half-half is en niet uitdagend. Na zijn propedeuse stopt hij. Een stageplaats voor het 2e leerjaar van de IPO was al geregeld bij een bedrijf dat meubels ontwerpt. De stage doet hij toch. Via dit bedrijf komt hem een opleiding aan een kunstacademie in België ter ore. Na 3 jaar en een jaar postdoc is de opleiding succesvol afgerond en zoekt hij passend werk.

Werk zoeken

Dat viel tegen. De Nederlandse uitzendbureaus en andere bemiddelaars kunnen in hun systeem niet een kopje vinden voor de opleiding in België en dus kunnen ze geen werk voor hem vinden. Hij besluit om zelf een bedrijfje te beginnen: grafisch ontwerp. Het werk is wel leuk, maar de acquisitie ligt hem niet. Denkend aan de toekomst in relatie tot zijn opleidingen, mist hij het puur technische aspect van ontwerpen en hij besluit werktuigbouwkunde te gaan doen op hbo-niveau.

Wat trekt het meest?

Bij het industrieel ontwerpen en ook bij het ontwerpen van meubels komt voortdurend werktuigbouwkunde om de hoek kijken. Werktuigbouwkunde sluit goed aan bij wat hij eerst heeft gedaan. Bij meubelontwerp gaat het om vorm en functie vanuit het design. Bij werktuigbouwkunde gaat het ook om productontwerp. Daarover kan men niet een eigen mening hebben zoals bij industrieel ontwerpen. De regels van de natuurkunde vormen de onderliggende basis. Dat aspect spreekt Tijn aan.

  

Een voorbeeld van zo’n ontwerp is een koelkast met een ‘one-way screen’ deur. Je kunt in de koelkast kijken zonder deze te openen. Door het aanraken van de deur gaat het licht in de koelkast aan en door de glazen deur kun je dan zien of je naar de supermarkt moet. Tijn zit nu in het 2e jaar hbo werktuigbouwkunde en is enorm blij met zijn keuze. Dus ook op je 22e kun je nog kiezen voor techniek.

Na dit interview houd ik mijn vragen over het keuzeproces van de havoleerling voor N&T. Ik denk dat een vroege kennismaking met onderzoekend en ontwerpend leren kan bijdragen aan een gefundeerde keuze.

Gerard Boeijen

Oud-docent natuurkunde en jaren werkzaam geweest bij het Cito. Hij is een van de auteurs van het boek 'Bèta in het dagelijks leven' en medesamensteller van televisieprogramma's over natuurwetenschappen voor NTR:schooltv.

Foto's koelkast met 'one-way screen': Tijn Oosterbaan.

Gerelateerde artikelen

Er konden geen resultaten worden gevonden voor deze zoekopdracht